Van Mond tot Kont – deel 1

Mondtotkont1-rotated.jpg

In 5 delen behandel ik in hapklare brokken de gehele weg van boven naar beneden die jouw eten aflegt, ga je mee?

De mond- en keelholte en slokdarm

Bij spijsvertering denken veel mensen meteen aan de maag en aan de darmen, maar het spijsverteringskanaal begint al direct onder je eigen neus: bij je mondholte (cavum oris) en je keelholte (pharynx) en via je slokdarm (oesophagus) pas naar je maag. Laten we dus van voren af aan beginnen.

‘Goed kawwe, zodat ut gelijkmatig in je bloed komp!’
Van Kooten en de Bie riepen het jaren geleden al. En daar hadden ze eigenlijk gewoon gelijk in. Met die Prodent-smile van je kun je niet alleen lekker breeduit lachen, maar ook je voeding aan kleine mootjes hakken en malen. Dat is handig om het door te kunnen slikken uiteraard, maar ook omdat in jouw mond de spijsvertering door middel van enzymen al begint. Met die ‘vreetstenen’ van je, vermaal je voedsel, waardoor je het oppervlak van de voeding groter maakt, zodat de enzymen er aan alle kanten lekker op in kunnen werken. Hoe beter je je eten langs de gehele weg verteert, des te beter kunnen de voedingsstoffen er later in de darmen uitgehaald worden. Een optimale opname van deze stoffen zorgt ervoor dat je gezond en energiek blijft en dat je lichaam deze bouwstoffen kan gebruiken om je lichaam in shape te houden en waar nodig te repareren.

Watertanden
Ken je dat? Dat je trek hebt, je iets lekkers ruikt of gewoon een gebraden kippetje ziet en je ter plekke even moet slikken. Goed nieuws: dat is een gezonde reactie! Wanneer je eet en vaak daarvoor al, worden jouw speekselklieren aangezet om speeksel te produceren om de rest van de ‘journey south’ wat makkelijker te maken. Speeksel bevat amylase, dit is een enzym dat koolhydraten afbreekt; de spijsvertering van koolhydraten is hier dus al begonnen. Die van eiwitten en vetten volgen later in het spijsverteringskanaal.

Kraak en smaak
Met je mond voel en proef je of eten wel geschikt is. De smaakpapillen op je tong geven door welke smaak iets heeft: zoet, zout, zuur, bitter. Ze geven je hersenen signaaltjes: ‘dit is lekker, meer meer meer!’ of ‘nee joh dit is niet goed, weg ermee… blerrrgh!’. Hiermee kun je bepalen of voedsel bijvoorbeeld bedorven is en kun je het direct uitspugen, voordat het je hele systeem door moet met alle gevolgen van dien. Is je smakelijke hapje goedgekeurd, dan mag het verder op reis, via de keelholte naar de slokdarm.

One way street
Althans, dat is wel de bedoeling. Ook al ga je op je kop staan, je eten valt niet zomaar weer terug je huigje in. De slokdarm is een buis van ongeveer 25 cm lang, voorzien van allerlei spieren die onbewust samenknijpen, om jouw eten naar beneden richting de maag te duwen; dit heet peristaltiek. In principe is het daar dus eenrichtingsverkeer. Maar in sommige gevallen; als je hersenen signalen krijgen uit de maag dat er iets niet pluis is, kan dit anti-peristaltische bewegingen tot gevolg hebben. Met andere worden; je wordt misselijk en moet kotsen. Geen pretje, omdat je maaginhoud zuur is en daarmee de wanden van je slokdarm, keel- en mondholte geen goed doet. Heb je weleens gemerkt dat je water in je mond krijgt als je misselijk bent? Dit is een manier van je lichaam om je mondholte en tanden te beschermen tegen de zure mayhem die komen gaat, wanneer je kort daarna daadwerkelijk over je nek gaat. Dus krijg je een natte bek, niet van een gebraden kippetje, maar omdat je je niet lekker voelt? You’d better run!

Op naar de maag
Gelukkig blijft in normale en gezonde gevallen alles netjes op zijn plek: de voeding die in je maag terecht gekomen is, kan niet zomaar weer terug naar boven. Onder aan je slokdarm bevindt zich een maagklep die alles binnenboord houdt. Heb je een defect klepje dat niet goed afsluit? Dan kan dit een oorzaak zijn van brandend maagzuur: het onaangename gevoel als er toch wat zuur in de slokdarm terecht komt. Heb je hier last van? Laat het checken bij de dok, want ten eerste is dit natuurlijk zeer onplezierig, maar daarnaast: wordt je binnenwand van je slokdarm te veel en te vaak aangetast, dan kan dit op den duur ernstigere gevolgen hebben.


Leave a Reply

Your email address will not be published.