Vette bek: gezond omgaan met vet

Loesjezaakjes_olijfolie.png

Vet heeft al jaren een slecht imago. Maar dat valt erg mee: je hebt vet juist nodig om te kunnen functioneren. Anders val je uit elkaar (je cellen worden ook opgebouwd met behulp van vetten) én werken je hersens niet op volle kracht. Vitamine A, D, E en K kunnen alleen in vet opgenomen worden in je lichaam. Dus geen vet: dan ook niet genoeg vitamientjes. Dus hup: haal die vette bek!

En dan bedoel ik niet dat je elke dag naar de patatkraam moet sprinten of duimendik roomboter op je bam moet smeren. Gemiddeld heeft een mens per dag 50 à 60 gram vet nodig. Te veel is dus ook niet goed, maar vetvrij helpt je ook niet. Daarnaast zijn de soort vet of olie en de bereidingswijze ook erg belangrijk als je gezond met vet om wilt gaan.

Goede en minder fijne vetjes

Ook bij vetten houd ik graag de vuistregel ‘minder bewerkt is beter’ aan. Dus gebruik vetten en oliën met zo min mogelijk toevoegingen. Kleur en smaakstoffen zouden wat mij betreft overbodig zijn. Vet is van zichzelf al een smaakmaker, en als ik mijn vlees wil bakken in een kruidig botertje, dan gooi ik er liever zelf wat kruiden en specerijen tegenaan. Er zijn verschillende soorten vetten, die je elk op een eigen manier moet behandelen.

Verzadigde vetten
Verzadigde vetten zijn veelal vast bij lichaamstemperatuur. Dat is de reden waarom deze soorten vet vaak in verband worden gebracht met hart- en vaatziekten, omdat dit vet blijft plakken aan de binnenkant van de aderen (vooral wanneer deze beschadigd zijn).
Door de manier waarop verzadigde vetten zijn opgebouwd, zijn deze erg stabiel bij hoge verhitting. Er zal minder snel oxidatie plaatsvinden. Bij oxidatie komen vrije radicalen vrij die de andere cellen in je lichaam aan kunnen tasten. Vast vet van bijvoorbeeld vlees, kun je dus het best zo min mogelijk eten. Roomboter en kokosolie vallen ook onder de verzadigde vetzuren, maar zijn minder slecht voor je lijf. Op lichaamstemperatuur zijn deze vetten vloeibaar (houdt maar eens een kloddertje in je hand!). Dus als je graag wilt bakken op hoge temperatuur, bijvoorbeeld braden, wokken of frituren gebruik dan boter of kokosolie.

Onverzadigde vetten
Onverzadigde vetzuren worden over het algemeen gezien als de gezondere vetten, deze worden in het lichaam onder andere gebruikt voor het opbouwen van de celwanden, het opbouwen van hormonen en neurotransmitters en het onderhoud van zenuw- en hersenweefsel. Super belangrijk onderdeel van je voeding dus! Geheel vetvrij eten is dus niet best, als je ziet waarvoor je deze stoffen allemaal nodig hebt. Onverzadigde vetten zijn vooral te vinden in vis, zeewier, verschillende bessen en groenten, ei en sommig (orgaan of wild) vlees, noten en zaden. Daarnaast ook bijvoorbeeld in olijfolie.

Omega3 en Omega6 heb je vast weleens van gehoord. Dit zijn beide onverzadigde vetten en beiden van belang voor ons lijf. Maar wel in de juiste verhouding! Eet je veel bewerkte voeding, dan kun je er zeker van zijn dat je al veel Omega6 binnen krijgt. Dit is jammer, want bij te hoge hoeveelheden kan dit vetje ontstekingen bevorderen. Zijn broertje Omega3 (vooral uit vis, zeewier, lijnzaad en sommige groenten) heeft juist de goede eigenschap dat deze ontstekingsremmend is. De verhouding tussen omega 3 en 6 zou 1:1 moeten zijn terwijl de verhouding in de Westerse maatschappij vaak 1:30 is. Beetje hoog!? Verminder dus je bewerkte intake en geniet eens wat vaker van een vers vet visje!

Het grootste probleem met onverzadigde vetten is dat deze oliën vaak minder stabiel zijn dan de verzadigde varianten. Bij een te hoge temperatuur zullen deze vetten sneller oxideren, waarbij vrije radicalen gevormd worden. Kies bij bijvoorbeeld olijfolie altijd voor een olie van koude persing, en bewaar deze in een donkere fles. Je kunt hier wel mee bakken (en hoeft dus niet de special bakolie te kopen) maar verhit extra vergin olijfolie nooit hoger dan 160 graden. Een tip als je met olijfolie groenten wilt bakken maar bang bent voor oxidatie: maak de pan eerst heet, doe olie in de pan en gooi daarna direct de groenten erbij. Deze zorgen er dan voor dat je olie niet te heet wordt. Laat de olie in ieder geval never nooit walmen!

Transvetten
Hier kan ik kort over zijn: beter van niet! Transvetten worden in de meeste gevallen machinaal omgezet om goedkope plantaardige vetten handelbaarder, houdbaarder en hoger verhitbaar te maken. Deze processen worden hydrogeneren (harden), raffineren (zuiveren) en deodoriseren (ontgeuren) genoemd. Kom je deze termen tegen op je verpakking, dan weet je dat je met transvetten te maken hebt. Deze soorten vet komen veelal voor in bewerkte producten zoals brood, snoep, koek, pindakaas en margarine en bakboter.
Deze vetten zouden onder andere de volgende nadelige gevolgen kunnen hebben voor ons lichaam: verlagen van afweersysteem, het verhogen van de kans op welvaartsziekten, vermindering van de celfunctie en het hinderen van de ontgiftende functie van de leverenzymen.

Niet al het vet is vet slecht!

Kortom, niet alle vetten zijn slecht, we hebben een aantal juist super hard nodig! Maar check goed welke beter zijn en gebruik de slechte varianten zo min mogelijk. Heb je dan een goed vetje om mee te bakken: verknal het dan niet door je olie verkeerd te behandelen. Zonde!

Heb je aan de hand van deze korte uitleg nog vragen? Laat het mij weten!


Leave a Reply

Your email address will not be published.